Hayo Boerema

Agenda

Concert Farmsum: Warm Onthaal in het Noorden 26 april 2017

Op zaterdag 22 april bespeelde Hayo het in 1829 gebouwde Lohmanorgel te Farmsum, Groningen. Het concert bestond uit uiteenlopende werken; van Mozart en Bach tot Andriessen en Wammes. Voor Hayo als geboren Groninger was dit concert een mooie gelegenheid om muziek die hij in zijn jeugd al hoorde nu zelf te kunnen uitvoeren. Hopelijk biedt de toekomst nog meer gelegenheid om in deze pitoreske kerk meer concerten te geven.

Recentie Olivier Messiaen Vol. 2 19 april 2017

De laatst verschenen cd van Hayo Boerema ‘Olivier Messiaen Volume 2’ werd vandaag gerecenseerd in het Reformatorisch Dagblad. Lees u hieronder wat er in de recentie besproken werd…

Hayo Boerema in Concert in Russia! 17 april 2017

Over the next few weeks Hayo Boerema’s schedule is packed with concerts within the Netherlands as well as abroad. Next month between the 23rd and the 31st of May he will be traveling to Russia to give recitals in 5 cities, including Moscow, Belgorod, Perm, Arkhangelsk and St. Petersburg.  The first concert will be at Belgorod State Philharmonic Hall which only recently was renovated and equipped with a state of the art organ. The second concert will take place at the St. Petersburg Philharmonia where Hayo will perform in a chandelier hung hall of 1500 seats. With only a day or two of rest, Hayo will continue to perform in the city of Perm followed directly by a concert in Arkhangelsk after which he will travel to Moscow to give the final recital of his tour in Russia.

Video’s Concert 2 april 2017 Chemin de la Croix 12 april 2017

Op 2 april 2017 voerde Hayo Boerema op ‘zijn eigen’ orgel in de Grote of Sint Laurenskerk Chemin de la Croix van Marcel Dupré uit. Omdat het concert erg positief ontvangen werd heeft Hayo video’s uitgebracht van het concert. De uitvoering van het eerste ‘station’  vindt u hieronder. De daaropvolgende delen 2 t/m 6 kunt u verder vinden via YouTube.

 

Retreat, Reflect, Repeat in de Laurenskerk 21 maart 2017

Zondag 12 maart vond in de Laurenskerk het kunstvesper Retreat, Reflect, Repeat plaats.
Tijdens deze viering die vormgegeven werd door Showroom Mamma, met prachtige projecties op het orgel,
improviseerde Hayo Boerema in ‘minimal style’ voor de duur van twee uur.
Het publiek ontving de improvisatie met groot enthousiasme.
Wellicht een concept dat voor herhaling vatbaar is…

Messiaen – Complete Organ Works 2 december 2015

Dé orgelcomponist naast Bach: Olivier Messiaen. En laat nu het Marcussen orgel (1973) in de Rotterdamse Grote of Sint- Laurenskerk uitermate geschikt zijn voor dit repertoire. Een ‘dream-come-true’: Messiaen in de Laurens. In ongeveer 4 à 5 jaar tijd hoop ik zijn complete orgeloeuvre op te nemen.

Volume 1 van de Complete Organ Works wordt nu geperst (La Nativité en als bonus track een improvisatie) en is al via de webshop te bestellen met € 2,50 korting: voor € 16,- i.p.v. € 18,50. Op maandag 21 december 2015 gaat hij naar u op de bus. Leuk voor onder de kerstboom. Of voor uw eigen collectie.

Zet maar vast in uw agenda: release volume 2: zomer 2016.

 

RD en Orgelvriend 10 april 2014

Ook in het Reformatorisch Dagblad en het blad Orgelvriend verschenen onlangs recensies van Hayo Boerema zijn nieuwste CD.

 

Recensie ‘Metaphora’ orgelnieuws.nl 21 maart 2014

Vandaag publiceerde de website orgelnieuws.nl een recensie over de nieuwste CD van Hayo Boerema, ‘Metaphora’.

CD ‘Metaphora’ vijf sterren in ND! 21 februari 2014

Hayo Boerema zijn nieuwste CD, ‘Metaphora’ ontving vandaag (21 februari 2014) vijf sterren in het Nederlands Dagblad.

‘Dit is een top-cd.

Een organist van wereldformaat, goed opgenomen en een origineel programma met Marchand (Grand Dialogue), Mozart (Fantasia f-moll), Franck (Fantaisie uit ‘Trois Pie-ces’), Howells (Psalm Prelude Set 2 No. 1 – De profundis clamavi ad te, Domine), Dupré (Symphonie Passion).

Boerema is een jaar ouder dan het Marcussenorgel in de Laurenskerk Rotterdam. Het orgel werd afgelopen december veertig jaar en ter gelegenheid maakte Boerema deze cd.
Orgel en organist vormen een mooie twee-eenheid. Boerema laat – net als op eerdere cd’s die hij in de Laurens opnam – het orgel op z’n allerbest horen. Toen het in gebruik werd genomen, was de kritiek dat het instrument geen eenheid zou zijn. Hoor je Boerema nu Howells en vooral Dupré spelen, dan kun je je die kritiek amper meer voorstellen. Natuurlijk, de orgelklank rijpt in de loop van de tijd. Maar Boerema is de meester die op uiterst originele manier klanken mengt.
Op een bonus-cd’tje van iets meer dan tien minuten speelt hij eigen werk: Petite Suite pour Grand Orgue. (PS)’

Nieuwe CD ‘Metaphora’ te bestellen! 4 december 2013

Hayo Boerema zijn nieuwste CD ‘Metaphora’, met werken van Marchand, Mozart, Franck, Howells, Dupré en een bonus disc met werk van Boerema zelf, is nu online te bestellen! De CD kost € 16,- exclusief verzendkosten. Vanaf maandag 9 december ontvangt u de CD in huis.

 

 

LAURENSORGEL 40 JAAR 28 november 2013

LAURENSORGEL 40 JAAR

Op zondag 8 december a.s. vindt er in de Laurenskerk te Rotterdam een speciaal concert plaats: het is die dag exact 40 jaar geleden dat het grote orgel in gebruik werd genomen. Op 8 december 1973 speelde de toenmalige Laurensorganist Johann Lemckert het gloednieuwe Marcussen-orgel in. In de week die er op volgde werden er vijf concerten gegeven door o.a. Albert de Klerk, Peter Planyavski en Marie-Claire Alain. Nu, 40 jaar later zal de huidige Laurensorganist Hayo Boerema een bloemlezing uit de programma’s van destijds geven in een feestelijke concert zondag 8 december om 15.00 uur.
Tevens zal die middag de nieuwe cd ‘Metaphora’ gepresenteerd worden van Hayo Boerema, met daar op werken van Marchand, Mozart, Franck, Howells, Dupré en een nieuw orgelwerk van Hayo zelf.
Na afloop is tijdens een borrel de cd te verkrijgen tegen gereduceerd tarief.

De entree is gratis, met een collecte na afloop.

Drukke maand 11 april 2013

Na de ‘winterslaap’ is het nu dan toch echt even gedaan met de rust.

De lente luidt het einde van het werkseizoen in, maar juist het begin van het orgelseizoen.

Graag wil ik uw aandacht vestigen op een paar evenementen:

11 april 20.15: orgelconcert in De Doelen

Gelukkig heeft De Doelen een orgelprogrammering, als een van de weinige concertzalen in Nederland. En dat terwijl het voor de reputatie van het orgel zo goed zou zijn als juist de orgels in concertzalen veelvuldig klinken. Overigens kan ik melden dat De Laurenskerk en De Doelen vanaf oktober dit jaar een gezamenlijke orgelserie gaan beginnen onder te titels ‘Organs United’. Het klinkt als een engelse voetbalclub, maar dat krijg je als je een programmeur van Schotse afkomst hebt.Op het programma: Marchand, Alain, Franck, Mozart, Dupré (Symphonie-Passion) en improvisatie.

14 april15.00: Bachprogramma in de Laurenskerk.

Organist, theoloog en arts Albert Schweitzer richtte 100 jaar geleden in 1913 het hospitaal in Lambarene (Afrika) op. In 1928 gaf Schweitzer een reeks orgelconcerten in Nederland waarvan de opbrengsten voor dit hospitaal waren. Op 20 april 1928 deed hij ook Rotterdam aan en speelde daar een programma dat ik deze middag ook zal spelen. Destijds zong een koor de koralen van Bach, behorend bij de koraalbewerking. Wiecher Mandemaker heeft van de Laurenscantorij een koor samengesteld dat dit deze middag eveneens zal doen.

Barend Schuurman, oud-cantor van de Laurenskerk en schrijver van het Boek ‘Schweitzer over Bach’, zal een korte lezing houden.

18 april 20.15: improvisatieconcert Orgelpark Amsterdam

Samen met vriend en collega Sietze de Vries uit Groningen gaan we zon beetje alle orgels in het park bij langs, al improviserend. We gaan zelfs gezamenlijk improviseren onder het motto van Louis van Dijk: ‘klinkt het niet dan botst het wel’.

21 april 19.00: cantatedienst Laurenskerk

Uitgevoerd zal worden de werkelijk prachtige cantate (maar dat ze allemaal) BWV 146: ‘Wir müssen durch viel Trübsal in das Reich Gottes eingehen’.

Nou dat klopt, dat van die Trübsal… want er zit me toch een orgelpartij in dat stuk! Trübsal, maar wel geweldig fraai…

En we gaan dat niet een beetje pielen op zo’n kistfluit, nee, gewoon op ‘t grote orgel, geen gezeur.

11 mei: Drie-koren-dag, Laurenskerk.

Drie koren zullen zich zelf die dag presenteren, en wel het Laurens Collegium, The Gents en het Ribatutta-ensemble.

En voor die gelegenheid heb ik de opdracht gekregen een stuk te schrijven voor die drie koren, orgel, slagwerk en publiek.

De jonge Rotterdams dichter Lennart Pieters heeft speciaal voor de gelegenheid een heel bijzonder gedicht gemaakt: een drieluik over verlies en hoop, twijfel en moed. Je kunt het lezen vanuit het perspectief van een individu, maar ook – en dat past uitstekend bij de thematiek van de meidagen – vanuit het perspectief van de verwoeste stad.

Graag tot ziens!

Uitzending Gemist ‘Parijse Generaties’ 31 mei 2012

Op woensdagavond 30 juni ’12 werd het concert ‘Parijse Generaties’ door het Ribatutta Ensemble met medewerking van Hayo Boerema o.l.v. Dick Duijst vanuit het Orgelpark in Amsterdam live uitgezonden door Omroep MAX op Radio 4.

Klik hier om de uitzending terug te luisteren.

‘Parijse Generaties’ wordt in de maand juni nog vijf keer uitgevoerd.

Recensie De Orgelvriend mei ’12 5 mei 2012

In het maandblad ‘De Orgelvriend’ verscheen deze maand (mei 2012) een recensie van de Alain CD, geschreven door Kees Weggelaar.

Anton Doornhein vervangt Hayo Boerema 27 april 2012

Anton Doornhein vervangt Hayo Boerema morgen tijdens het orgelconcert in de De Kathedrale Basiliek Sint Bavo in Haarlem. Hayo heeft eerder vandaag het orgelconcert af moeten zeggen wegens een behoorlijke griep. Aanvang van het concert is 15.00 uur. Van harte aanbevolen!

Concert in Haarlem gaat niet door! 27 april 2012

Hoe zeer het Hayo ook spijt, wegens een behoorlijke griep heeft Hayo zijn orgelconcert in De Kathedrale Basiliek Sint Bavo in Haarlem af moeten zeggen. Het concert stond gepland voor zaterdag 28 april 15.00 uur. Hayo is te beroerd dit weekend zijn bed te verlaten.

Er wordt momenteel naar een vervanger gezocht, zodra daar mee over bekend is, berichten wij hierover op deze website.

Tijdschrift ‘Luister’ over Alain CD 19 april 2012

Siebe Riedstra schreef in het tijdschrift ‘Luister’ (nummer april-mei) over de nieuwste CD van Hayo Boerema: de complete orgelwerken van Jehan Alain.

Nieuwsbrief maart ’12: Saint-Saëns, Joseph Jongen en vrijdag de 13e… 9 maart 2012

Geachte lezer,

De eerste twee concerten met de Kamerfilharmonie Der Aa zijn succesvol verlopen! De enthousiaste cultuurcommissie van Wildervank heeft met hun uitstekende pr de kerk vol weten te krijgen. Het gerestaureerde Walcker-orgel daar bleek wonderbaarlijk mooi in de orkestklank te passen. En dan te bedenken dat het bijna op de schroot zou gaan! De heren organisten Swama en De Olde: hartelijk dank voor jullie gastvrijheid, en gefeliciteerd met het fraaie instrument.

Een heel ander orgel stond er in de Oosterpoort: zelden maak ja als organist mee dat een dirigent tegen je zegt: ‘je mag wel wat harder hoor’. Ook hier een uitstekende opkomst met enthousiast publiek. Gelukkig maar, want voor het orkest was dit dé wedstrijd. Voorafgaande aan het concert was er de gelegenheid voor Sicco Steendam (orgelbouwer uit Rodeschool) om het orkest te dirigeren. Als (zeer) gulle gever heeft hij deze concerten mede mogelijk gemaakt. En als tegenprestatie mocht hij een half uur op de bok. Sicco weet precies wat hij wil horen! Hij kan het alleen niet ‘slaan’… Buitengewoon vermakelijk! Dank, Sicco, voor je gift en je ‘act’ op de bok: daar kun je geld mee verdienen.

En dan nu mijn thuiswedstrijd.
Ik denk niet dat de dirigent deze maal hoeft te vragen om méér…. Ik nodig iedereen van harte uit dit laatste concert met de Kamerfilharmonie Der Aa bij te wonen: zondag 11 maart a.s. om 15.00 in de Laurenskerk, vrij entree, met collecte na afloop. Hiermee wordt tevens onze serie Grand’Orgue van 2012 geopend.

En dan ten slotte:
Kenners weten het: het transept-orgel in de Laurenskerk behoort tot de fraaiste instrumenten van de firma Marcussen. Tevens is het een van de meest betreurenswaardige: het bevindt zich in een nogal povere staat… Daar willen we wat aan doen!
Tot onze vreugde is het orgel nu erkend als monument en komt het in aanmerking voor subsidie van de Rijksdienst voor het cultureel erfgoed (het Brim). Dat houdt in dat, indien wij zelf een substantieel deel van de kosten bijeen weten te brengen, het mogelijk zal zijn om het orgel eindelijk te laten restaureren.

Nu word ik dit jaar 40, en normaal vier ik mij verjaardag nooit. Maar deze keer dacht ik een en ander te combineren en wel middels het houden van een benefietconcert op vrijdag 13 april (mijn verjaardag). Een concert dus om een begin te maken met het verkrijgen van de benodigde € 30.000,-.

We hopen natuurlijk op een groothartige donatie van u, maar we geven u er ook wat voor terug: klank en drank, want nà het concert is er een borrel. Zet deze datum vast in de agenda want het belooft een bijzonder concert te worden waar meerdere organisten aan zullen meewerken (hoe vaak maak je dát nou mee)!

Meer informatie volgt de komende weken via www.hayoboerema.com.

Hartelijke groet,

Hayo Boerema.

Hayo 40 jaar, benefietconcert! 8 maart 2012

Kenners weten het: het transept-orgel in de Laurenskerk behoort tot de fraaiste instrumenten van de firma Marcussen. Tevens is het een van de meest betreurenswaardige: het bevindt zich in een nogal povere staat…. Daar willen we wat aan doen!
Tot onze vreugde is het orgel nu erkend als monument en komt het in aanmerking voor subsidie van de Rijksdienst voor het cultureel erfgoed (het Brim). Dat houdt in dat, indien wij zelf een substantieel deel van de kosten bijeen weten te brengen, het mogelijk zal zijn om het orgel eindelijk te laten restaureren.

Nu word ik dit jaar 40, en normaal vier ik mij verjaardag nooit. Maar deze keer dacht ik een en ander te combineren en wel middels het houden van een benefietconcert op vrijdag 13 april (mijn verjaardag). Een concert dus om een begin te maken met het verkrijgen van de benodigde € 30.000,-.

We hopen natuurlijk op een groothartige donatie van u, maar we geven u er ook wat voor terug: klank en drank, want nà het concert is er een borrel. Zet deze datum vast in de agenda want het belooft een bijzonder concert te worden waar meerdere koren en organisten (o.a. Cor Ardesch, Aart Bergwerff, Geert Bierling, Jan Hage, Bas de Vroome en ik zelf) aan zullen meewerken (hoe vaak maak je dát nou mee)!

Als dank voor donaties van € 25,- of meer (denk bijvoorbeeld even aan het getal 40…) krijgt u bovendien een cd cadeau met historische opnamen van het transept-orgel. Deze cd wordt tevens die avond gepresenteerd.
U kunt uw donatie ook overmaken op Rabobank rekeningnummer 1290.33.146 t.a.v. Stichting Grote of Sint-Laurenskerk Rotterdam o.v.v. ‘donatie transept-orgel’.

Ik hoop u te kunnen begroeten!

Vrijdag 13 april 2012, 20.00 uur, Grote of Sint Laurenskerk te Rotterdam.


Foto (c) Ron Mikkenie

CD Alain 5 ***** op orgelnieuws.nl 17 februari 2012

Vandaag ontving de dubbel cd van Alain 5 ***** op de website orgelnieuws.nl!

Nieuwsbrief januari 2012: Bach en bedelen 27 januari 2012

Nieuwsbrief januari 2012: Bach en bedelen

Geachte lezer,

Jaja, het wordt gewoon een ordinaire bedelbrief. Maar voordat ik aan dat bedelen begin, tracht ik u allen eerste enigszins te vermurwen met Bach.

BACHVESPERS
We zijn vorig jaar gestart met het initiatief ‘Bach orgelvespers’, en aanstaande zondag is er weer een. Het idee is vrij simpel: een sobere vesperdienst in royale mate omlijst met werken van Bach. Deze keer onder andere de vijfde trio sonate. Het mooie van zulk soort vesperdiensten is dat het transeptorgel dan ook gebruikt kan worden. Wellicht weet u het, wellicht ook niet, dit orgel is dringend aan een opknapbeurt toe en daarom niet zo geschikt voor uitgebreid gebruik tijdens concerten. Maar in deze diensten kan dat nog wel. En steevast zijn er na afloop mensen die dan weer zeggen: ‘Goh, het is toch wel een heel fraai orgel’, en zo is het maar net. Het is dan ook de bedoeling dat het orgel op niet al te lange termijn gerestaureerd gaat worden. Dat geld overigens ook voor het grote orgel, want ook die is inmiddels behoorlijk aan een flinke opknapbeurt toe. Maar laat ik niet te veel op zaken vooruit lopen. Hierover ga ik later nog wel een keer bedelen. Eerst nog het openingsconcert van de serie Grand’Orgue.

OPENINGSCONCERT SERIE GRAND’ORGUE
Op 11 maart opent de serie met een bijzonder concert in samenwerking met de KamerFilharmonie Der Aa uit Groningen. Dit pas opgerichte orkest o.l.v. Joost Smeets springt in op daar waar grote orkesten werk laten liggen en als zodanig hebben ze al enkele zeer succesvolle originele programma’s gebracht. Voor dit jaar stond muziek voor orgel en orkest op hun lijst, muziek die inderdaad weinig gespeeld wordt in de concertzalen. Op een werk na dan: de beroemde orgelsymfonie van Saint-Saëns. We ontkomen er dan natuurlijk niet aan dat ook dit werk nu op het programma staat. Maar interessanter is eigenlijk ook wel de programmering van de Symphonie Concertante voor orgel en orkest van de Belgische componist Joseph Jongen. Een prachtig impressionistisch werk waarbij het orgel een zeer geslaagde versmelting aangaat met de klankkleuren van het orkest. Dit wordt in de orginele bezetting (er bestaan ook arrangementen voor harmonieorkesten) bij mij weten in Nederland zeer weinig uitgevoerd. Het was mij dan ook een groot genoegen toen de KamerFilharmonie met de vraag kwam of ‘het niet eens tijd werd dat we dit niet gingen doen’. Het antwoord is natuurlijk: ‘Ja!’ Naast twee concerten in het noorden van het land is het ons dan ook gelukt om er een te plannen in de Laurenskerk. Maar -en nu komt het- kennelijk is Rotterdam vergeleken met Groningen een armetierig ontwikkelingsgebied (iemand zei al: ‘We gaan cultureel zendingswerk verrichten in Rotterdam’). Omdat we niet voldoende subsidie krijgen, zitten we nog met een gat in de begroting. Maar de website Voordekunst.nl biedt uitkomst. Via deze site kunnen dit soort culturele projecten op zoek gaan naar donateurs. Dus mocht u nou nog een paar Euro overhebben voor ‘de goede zaak’, zou u dan even zo vriendelijk willen zijn om geheel vrijblijvend een kijkje te nemen op deze site? Zoals u zult zien mogen we ons al verheugen in een behoorlijke ondersteuning, maar we komen nog ruim Euro 1000,- tekort. En voor wie zich afvraagt: ‘Krijg ik er ook nog wat voor terug?’ Jazeker, en ook daarvoor verwijs ik graag naar de website van Voordekunst. En tot slot nodig ik u van harte uit dit concert (gratis!) bij te wonen: zondag 11 maart, 15.00 uur, Laurenskerk Rotterdam.

Oja
En zet dan ook alvast 13 april (avond) a.s. in uw agenda… Nadere informatie volgt in de de volgende nieuwsbrief!

Hartelijke groet,

Hayo Boerema.

RD: ‘Dit is grote klasse!’ 25 januari 2012

Vandaag verscheen er een recensie van Dick Sanderman over de Alain CD in het Reformatorisch Dagblad.
Klik hier om de recensie inclusief geluidsfragmenten te bekijken.

Elsevier over Alain CD 12 januari 2012

Vrijdag 14 januari 2012 komt het weekblad Elsevier, No. 2 in 2012, uit. Daarin schrijft Jan van Laar op pagina 144 over de Alain CD. Klik hier voor de recensie.

 

Terugluisteren: Kunststof met Hayo Boerema 3 januari 2012

Op dinsdag 3 januari 2012 was Hayo Boerema een uur lang te gast in het Radio 1 programma Kunststof. Hij sprak daar met presentator Frénk van der Linden o.a. over zijn nieuwe cd met werken van Jehan Alain.

De uitzending is hier terug te luisteren.

Recensie en interview in het Nederlands Dagblad, vrijdag 30 december 2011 31 december 2011

Op vrijdag 30 december 2011 stond er een recensie met interview in het Nederlands Dagblad over de nieuwe cd van Jehan Alain.

‘Het resultaat is ernaar. Boerema speelt levendig en verzorgd, en kan zich blijkbaar zo goed in de klankwereld van Alain inleven dat hij aan elk van de cd’s een improvisatie in dienst stijl heeft toegevoegd’.

Ga naar de website van het Nederlands Dagblad voor het gehele interview of kijk op Hayo zijn Facebook pagina.

Te gast bij Kunststof 21 december 2011

Hayo is n.a.v. zijn nieuwe Alain CD op dinsdag 3 januari 2012 tussen 19.00 uur en 20.00 uur uitgenodigd bij het live radioprogramma Kunststof op Radio 1.

Bekend in dit dagelijks programma over cultuur en media van de NTR op Radio 1 is o.a. de witte badkamertegel waarop de gast wordt gevraagd een motto of levenswijsheid te zetten.

Presentator is Frènk van der Linden.

Klik hier om live naar Radio 1 te luisteren.

Recensie Trouw; Jehan Alain – Complete Organ Works 20 december 2011

In dagblad Trouw van dinsdag 20 december 2012, staat een recensie over de nieuwste CD van Hayo Boerema; Jehan Alain – Complete Organ Works. Klik hier voor het gehele artikel.

Gratis, maar niet voor niets… 22 november 2011

Het slotconcert van de Grand’ Orgue was tevens de presentatie van de CD ‘Jehan Alain – Complete Organ Works’. Het programma bestond uit allemaal ‘driedeligheden’: de trois danses van Alain, de trois préludes et fugues op. 7 van Dupré en een geïmproviseerde triptiek. Tot mijn grote vreugde was de belangstelling groot; wat dat betreft hebben we in de Laurenskerk gelukkig te maken met een stijgende lijn in bezoekersaantallen.

(Zou het kunnen zijn dat men door de crisis denkt: ‘Nou, theaterkaartjes zijn wel erg duur, laat ik maar eens naar een GRATIS orgelconcert gaan. Zo’n collecte controleert toch niemand… ;-). Wat de reken ook is: wij zijn er blij mee!)

Op 11 maart 2012 starten we de vijfde serie Grand ‘Orgue orgelconcerten. Om dat een beetje feestelijk luister bij te zetten, hebben we een bijzonder programma: de Kamerfilharmonie der Aa uit Groningen o.l.v. Joost Smeets zal samen met mij twee grote bekende werken voor orgel en orkest uitvoeren. Te weten: de beroemde orgelsymfonie van Saint-Saëns en het concerto voor orgel en orkest van Joseph Jongen.

Voorproefje CD Jehan Alain – Complete Organ Works 25 oktober 2011

Voorproefje op nieuwe Alain CD, klik hier!
Jehan Alain – Suite pour orgue – deel 2: Scherzo door Hayo Boerema

Nieuwe CD nu alvast bestellen met Euro 5,- korting! 18 oktober 2011

De nieuwe CD van Hayo Boerema, Jehan Alain – Complete Organ Works, zal tijdens de CD presentatie (13 november 2011, 15.00 uur, Laurenskerk Rotterdam) met € 5,- korting te verkrijgen zijn, voor € 22,50 i.p.v. € 27,50.

Mocht u verhinderd zijn die dag, is de CD nu alvast te bestellen via onze webshop. U ontvangt exclusief tot en met 13 november 2011 ook € 5,- korting!

Wanneer de CD voor zondag 13 november om 12.00 uur besteld en betaald is, ontvangt u de cd maandag 14 november in huis.

Klik op de afbeelding om de CD nu alvast met korting te bestellen!

Presentatie dubbel CD Jehan Alain 1911-1940 13 oktober 2011

Het heeft even geduurd maar het is zover: het Alain-project is voltooid!
De opnamen waren in april en augustus al gemaakt, maar door tijdgebrek liet de afhandeling (teksten cd-boekje, vertalingen, ontwerp etc.) nog even op zich wachten.

Voor mij zelf is de voltooiing van dit project een lang gekoesterde wens. Niet alleen omdat het orgel van de Laurenskerk er zich zo uitermate goed voor leent, maar ook omdat deze muziek mij zo na aan het hart ligt. Dat werd natuurlijk alleen maar sterker naarmate ik er verder in dook.
Dat leverde overigens ook een hoop hoofdbrekens op: door zijn vroege dood heeft Alain slechts enkele van zijn werken bij leven uitgegeven gezien. Het grote merendeel kent verschillende versies die nogal uiteenlopen. Dat riep vele interessante vragen op aangaande de notentekst, tempi en registraties. Het levert in feite ook een zekere vrijheid op, iets wat ook wel past bij de persoon Alain: hij experimenteerde graag met klanken en registraties.

Geïnspireerd door het werkelijk prachtige oeuvre van Alain heb ik als hommage aan Alain twee improvisatie toegevoegd aan de cd, bij wijze van ‘bonus track’ . Ik heb daarvoor – uiteraard- motieven uit het werk van Alain gebruikt.

Al met al – en nu komt er even en verkooppraatje – een unieke cd! Immers: de gemaakte keuzes zijn uniek en improvisaties zijn dat sowieso altijd :-).

Het is mij dan ook een groot genoegen een ieder uit te nodigen voor de cd-presentatie op ZONDAG 13 NOVEMBER om 15.00 uur in de LAURENSKERK te Rotterdam.
Het concert wat ik dan geef is tevens de laatste in de reeks ‘Grand’ Orgue’. Ik zal dan onder andere de Trois Danses (Joies-Deuils-Luttes) van Alain spelen, welke ook op de CD staan.

Uiteraard zal de gloednieuwe CD dan ook tegen gereduceerd tarief te verkrijgen zijn, maar daarover later meer. Zet de datum maar vast in de agenda!

Verkeershinder Zaltbommel 26 augustus 2011

Publiek dat van plan is zaterdag a.s. naar het orgelconcert in Zaltbommel te komen: wegens onderhoudswerkzaamheden aan Martinus Nijhoffbrug in A2 bij Zaltbommel is een gedeelte van de A2 richting ”s-Hertogenbosch afgesloten.

Ga naar http://www.vananaarbeter.nl/werkzaamheden/wegwerkzaamheden/dit_weekend voor meer informatie:

Waar: A2 Utrecht-‘s-Hertogenbosch, Waardenburg tot Zaltbommel
Waarom: Onderhoudswerkzaamheden aan Martinus Nijhoffbrug in A2 bij Zaltbommel.
Wanneer: 26 augustus 2011 om 21:00 uur t/m 29 augustus 2011 om 5:00 uur
Hinder categorie: Grote hinder
Welke hinder: A2 richting ”s-Hertogenbosch dicht tussen knooppunt Deil en knooppunt Empel van vrijdag 26 augustus 20.00 uur tot maandag 29 augustus 05.00 uur. Verkeer wordt omgeleid via A27 en A58/A59 en moet rekening houden met lange omleidingsroutes, veel extra drukte en een langere reistijd.

Ook Elsevier recenseert over Duruflé, Complete Vocal Works! 23 augustus 2011

Nummer 31 (6 augustus 2011) (c) Elsevier

Laurens Collegium en Cantorij: Duruflé, Complete Vocal Works (Laurens)

‘Impressionisme, perfectionisme en gregoriaanse mystiek zijn de sleutelwoorden bij de muziek van Maurice Duruflé. Zijn Requiem is van de Introït tot en met het In Paradisum voor iedere roomse ziel herkenbaar, net als de Messe ‘Cum Jubilo’. Maar uitwerking en omgeving zijn impressionistisch, onder invloed van, zeg maar, Debussy. Duruflé schiep bangelijk precies, er zot geen enkele vaagheid in zijn procedures. Het grote orgel staat centraal in de versies, die in de Laurenskerk van Rotterdam zijn opgenomen. Laurensorganist Hayo Boerema interpreteert fenomenaal en dirigent Wiecher Mandemaker laat Collegium en Cantorij navenant kleuren. Om tot in het oneindige naar de luisteren.’
Jan van Laar

Ga voor het orginele artikel naar: http://weekblad.elsevier.nl/20110806/public/pages/01074/ESM-01-074-20110806.html

Recensie de Volkskrant over cd Maurice Duruflé 27 juli 2011

Ook de Volkskrant heeft een mooie recensie over de nieuwste cd van het Laurens Colegium en de Laurenscantorij, begeleid door Hayo Boerema op orgel, in haar krant geplaatst: ”De Laurens Cantorij heeft het juiste, engelachtige maar niet zijige koorgeluid gevonden. In de versie met orgel vloeit het Requiem als honing in het oor. Ook de opnametechniek verricht wonderen: in de gulle akoestiek van de Laurenskerk staan de stemmen en het orgel fraai naast elkaar.” – de Volkskrant, 27 juli 2011. Ga naar http://www.volkskrant.nl/ om de gehele recensie op te vragen.

Traditie en vernieuwing als vraagstuk bij een nieuw liedboek. Een echec of een impuls? 26 juli 2011

Artikel, geschreven door Hayo Boerema, gepubliceerd in ‘Eredienstvaardig’ (april 2011) – tijdschrift voor liturgie en kerkmuziek.

Traditie en vernieuwing als vraagstuk bij een nieuw liedboek.

Een echec of een impuls?

In het volgende artikel belicht de auteur de omstandigheden rondom het ontstaan van eerdere protestantse liedbundels. Hij signaleert in de historie telkens terugkerende wetmatigheden. Door toepassing ervan op het nieuwe liedboek komt hij tot een opmerkelijke suggestie.

Het begrip ‘traditie en vernieuwing’ doet bij mij de vraag opkomen: wanneer en waarom speelt deze kwestie? Welke processen kunnen we hier onderscheiden? En welke rol spelen deze processen bij de invoering van liedboeken in de (Nederlandse) geschiedenis van het kerklied?

De vraag naar het ‘waarom’ intrigeert me het meest. Want de kwestie traditie en vernieuwing lijkt onlosmakelijk verbonden te zijn met aantoonbare ijkpunten, of zelfs keerpunten. Aanwijsbare momenten in de geschiedenis waarop men tot een keer komt. In feite is er op zo’n keerpunt sprake van een tekortkoming. Het is immers niet moeilijk voor te stellen dat voorafgaand aan een besluit er een periode van strijd en onenigheid is geweest. Er is dus altijd sprake van een trendbreuk, een onderbreking van de continuïteit. En de kern van zo’n strijd: traditie en vernieuwing.

Wat de vraag naar het ‘wanneer’ betreft: globaal bezien hebben we in de geschiedenis van de protestantse liedbundels zes maal een keerpunt gehad: Datheen 1618, Statenvertaling 1773, Evangelische Gezangen 1806, Vervolgbundel 1866, Hervormde bundel 1938 en Liedboek van de kerken 1973. Bij al deze keerpunten is er sprake van een proces dat leidt tot de roep om verandering, terwijl de invoering van iets nieuws weer leidt tot een nieuw proces.

Een tekortkoming: de wet van onbestuurbaarheid

Volgens de filosoof Leibniz geldt voor de natuur de wet van de geleidelijkheid: alle ontwikkeling gaat geleidelijk en zonder abrupte sprongen en overgangen. Dit principe zou idealiter ook voor de processen in de samenleving moeten kunnen gelden. Het zou inhouden dat, nadat een proces eenmaal in gang is gezet, het voortdurend bijgestuurd wordt wegens voortschrijdend inzicht. De continuïteit is dan optimaal gewaarborgd. Echter, waarheid en werkelijkheid zijn vaker met elkaar in tegenspraak dan in samenspraak.
De geschiedenis van de mensheid kent immers veel voorbeelden van discontinuïteit. Je zou het de ‘wet van onbestuurbaarheid’ kunnen noemen: de massa behoeft sturing, het individu wil vrijheid. Wanneer het individu de massa stuurt, verliest de massa zijn vrijheid. Wanneer de massa zijn vrijheid heeft, verliest het individu sturing. Immers, het volgende verschijnsel doet zich vaak voor: een regime met een beleid is geïnstalleerd. Aanvankelijk verloopt dat goed, maar na verloop van tijd komt er onvrede. En in plaats van het tijdig bijsturen treedt er juist een verstarring op. Regels worden dogma’s, dogma’s worden wetten, wetten genereren overtreders, overtreding roept om vervolging, vervolging leidt tot opstand en verval, en dan is het moment daar voor de installatie van het nieuwe regime. George Orwell beschrijft in zijn Nineteen Eighty-Four hoe dit principe zich telkens herhaalt, waarbij de mensheid in drie lagen verdeeld is: onder-, midden- en bovenklasse. De onderklasse, onveranderlijk, tot weinig meer in staat en bereid dan tot het bevredigen van de basisbehoeften. De bovenklasse, die vanuit verheven idealen denkt te weten wat goed is voor de mensheid als geheel en daarmee een argument menen te hebben om te heersen over de rest. De middenklasse, die net wat tot meer in staat is dan de onderklasse en constateert dat de bovenklasse uiteindelijk faalt in haar missie en alleen aan zich zelf denkt. Het is dan ook vanuit die middenklasse dat er telkens onrust komt. De revolutie is dan ‘kort gezegd’ altijd een wisseling van de bovenklasse met de middenklasse.

De geleidelijkheid die zo goed zou zijn geweest, is er niet. Punten van kritiek en verbetering worden genegeerd, maar blijven evengoed gelden. De tijd spaart ze op tot het moment dat een nieuw regime geïnstalleerd kan worden. Maar dat moment zelf is nooit neutraal: het is radicaal. Wat er was, moet weg; alles moet anders.

En juist op dat moment doet zich de kwestie ‘traditie en vernieuwing’ voor. Wat moet blijven, wat moet anders? De nieuwe machthebbers maken de dienst uit, maar houden ze wel stand?

Een vogelvlucht: liedboeken in Nederland

De kerkelijke geschiedenis kent ook haar moment van revolutie: de Reformatie. De kerk was gedegenereerd tot een zich zelf verrijkend totalitair instituut waarin geen oog meer was voor de misstanden, en vanzelfsprekend ook geen oor was voor de kritiek van bijvoorbeeld Luther. Het gevolg is bekend: een nieuwe beweging, grofweg te benoemen als: het protestantisme. Bij de installatie van dít nieuwe ‘regime’ was natuurlijk de vraag: wat blijft en wat verandert? We kunnen gerust stellen dat één van de meest vergaande en invloedrijke vernieuwingen die de protestanten hebben doorgevoerd de invoering van de gemeentezang is. En daar hoort dan vanzelfsprekend het fenomeen liedboek bij.

Voor de eerste maal dient zich de vraag aan: wat zingen we? In dit geval: weinig traditie, veel vernieuwing. De traditie leverde het gregoriaans aan, en daar werd vrij radicaal mee gebroken. Toch zien we splinters ervan nog terug. Als bekendste voorbeelden bijvoorbeeld gezang 239 – een door Luther vereenvoudigde variant van de hymne ‘Veni Creator’, en psalm 141 – een variant op ‘Creator alme siderum’ (gezang 226). Maar verder moest alles nieuw, al was het alleen al maar vanwege de invoering van de landstaal.

Beperken we ons even tot Nederland, dan zien we dat de besluitvorming over ‘wat te zingen’, wordt bepaald door de principes van Calvijn (wiens visie op kerk-zijn duidelijk het dichtst bij de Nederlandse volksaard stond). Psalmen dus, en ‘eenige gezangen’. De leiding der kerk (de nationale synode) van die dagen koos voor de berijming van Petrus Datheen, meer vanwege diens invloed en gezag dan vanwege de kwaliteit van de berijming: er waren betere berijmingen! En reeds is de kiem gelegd voor – op zijn vriendelijkst gezegd – de behoefte aan verbetering. Pas zo’n twee eeuwen later werd er aan de kritiek gehoor gegeven en kwam er de berijming 1773 (Voet, Ghysen, ‘Laus Deo, Salus Populo’), ingevoerd van staatswege. Die was veel meer in overeenstemming met de tijdsgeest (de Verlichting). Maar dat bleek te weinig: juist vanwege de sterk veranderde tijdgeest was er behoefte aan een geheel ander soort ‘uitzingen’ van het geloof: de psalmen alleen waren niet toereikend: te joods, te oudtestamentisch, te moeilijk van taal, te weinig aandacht voor Christus… Ook de melodieën konden niet langer bekoren, mede doordat deze hoe langer hoe meer uiterst langzaam en niet-ritmisch werden gezongen. Al sinds de invoering van Datheen was er de vraag naar gezangen, en plaatselijk werden die ook wel gezongen. Maar pas in 1806 verscheen er voor het eerst een liedboek met gezangen, die zowel tekstueel als melodisch eigentijdser waren: de Evangelische Gezangen. Deze vernieuwing (de gezangen) leidden uiteindelijk tot een afscheiding van de Hervormde Kerk. In de negentiende eeuw was er hoe langer hoe meer sprake van een uiteenvallen van de kerk in orthodoxe en liberale gelovigen. Interessant hierbij is, dat dit juist gebeurde met het lied in de mond, als vaandeldrager. Het kerklied als voertuig van geloof, bindmiddel tussen gelijkgestemden maar ook als breekijzer tussen uitersten.

Dit element zou vanaf nu een blijvende rol spelen bij het gemeentelied: de gang van ‘Ik heb geloofd en daarom zing ik’ naar ‘ik zing wat ik geloof’. Dat kon dus variëren van orthodoxie, dogmatiek, evangelisatie tot vrijzinnige theologie en maatschappijkritiek.

In 1866 kwam er de Vervolgbundel op de Evangelische Gezangen. Deze bundel representeert de theologische strijd tussen de rechtzinnigen en vrijzinnigen binnen de Hervormde Kerk. Ook doet zich voorzichtig een nieuwe trend voor. Gingen gezangen eerder vooral over ‘het geloof’, nu komen er ook bijbelliederen, komt er aandacht voor wat de historie aan liedmateriaal te bieden heeft en komen er liederen voor specifieke gelegenheden.

Al met al een voorbeeld van het onvermogen tot geleidelijkheid. Na twee eeuwen enkel psalmen snákt men er naar zelf het geloof te bezingen. Een eerste poging tot een gezangenboek is te eenzijdig. Die eenzijdigheid is de kiem voor onvrede. Een volgende poging in de vorm van de vervolgbundel heeft dat niet kunnen wegnemen, want daar was het toen eigenlijk al weer te laat voor.

De ingezette tendens van verbreding (in de strekking van) de gezangen heeft zich flink voortgezet. Na een lang voortraject verscheen in 1938 de bundel Psalmen en gezangen voorden eredienst der Nederlandsche Hervormde Kerk. Opvallend is dat men toen juist zoveel mogelijk putte uit de schat der eeuwen (in plaats van te kiezen voor nieuw materiaal), met als argument dat het overeenkwam met de veelkleurigheid van de kerk met haar verschillende stromingen. Een mooi gegeven hier: de traditie is de vernieuwing. Men ging daar wel vrij ver in: liederen geënt op liturgie en het kerkelijk jaar, liederen uit andere tradities (bijvoorbeeld de Engelse), veel minder zendings- en evangelisatieliederen (die vaak wel populair waren).
Men hoopte dat de bundel de eenheid van de kerk zoubevorderen. Helaas… Juist de verbreding van het repertoire leidde tot een gevoel van vervreemding.

Wederopbouw

Toen kwam de Tweede Wereldoorlog, waardoor Europa, en dus ook de Nederlandse samenleving diepgaand veranderde. De wederopbouw was mede een aanleiding alles te herijken. Dat gold uiteraard ook voor de rol van de kerk: die werd marginaal. Nederland raakte geseculariseerd, ontkerkelijkt, méér dan welk ander Europees land. Het lijkt welhaast samen te hangen met de trek vanuit het centrum van dorp of stad naar de nieuwbouwwijken. Hoe symbolisch: het oude centrum met zijn hiërarchie in huizen en panden met een grote kerk in het midden heeft afgedaan ten gunste van de uniforme nieuwe frisse woonwijken. En áls er al een kerkgebouw is, dan onopvallend en multifunctioneel. Dit móet wel tot een nieuwe praktijk leiden: een nieuwe theologie, een nieuw taalgebruik, een nieuw klankidioom. Het Liedboek voor de Kerken is hiervan de representant. De bundel van ’38 moest de waaier van stromingen binnen één kerk bedienen; dit liedboek was nota bene interkerkelijk! Veel zou er te zeggen zijn over dit liedboek: over de totstandkoming, over de enorme invloed die het gehad heeft op de ontwikkeling van nieuwe kerkmuziek, over de impuls die het gaf aan het zingen (denk aan het ontstaan van de vele cantorijen) enzovoorts. Ik denk dat het niet overdreven is te stellen dat – geheel in overeenstemming met de wederopbouwgedachte – er juist op lokaal niveau grote ontvankelijkheid bestond voor nieuwe impulsen. In zo’n klimaat van ontvankelijkheid komen vanuit diverse disciplines creatieve krachten tot wasdom en vinden creatieve geesten elkaar. Musici, dichters, dominees, bestuurders: mensen met visie en talent zoeken elkaar op. Heel kort door de bocht gezegd is het Liedboek opgebouwd uit de creatieve vruchten van een veelheid aan broedplaatsen. Een nieuwe ontwikkeling ten opzichte van eerdere ontstaansgeschiedenissen: vanuit de diverse lokale praktijken (van onderop dus) heeft zich een elite gevormd die het beleid van de leiding der kerk (‘boven af’) heeft bepaald. Eerdere bundels kwamen tot stand na lange periodes van strijd over het beleid bij de leiding zelf (de synodes).

Goed beschouwd wordt de trend van de bundel van ’38 voortgezet: verbreding van het repertoire. Meer bijbelliederen, meer liederen voor het kerkelijk jaar, meer ‘gelegenheden’, meer liederen uit andere tijden en plaatsen; maar ook (in tegenstelling tot de bundel ’38) juist veel nieuw materiaal. Echter minder ‘persoonlijk geloof’, nog weer minder dan in de bundel ’38. De verbreding lijkt dus – zéker voor wat dat nieuwe materiaal betreft – te leiden tot een zekere onpersoonlijkheid, of beter: bovenpersoonlijkheid. Het liedboek als hymnologisch overzicht, als document. De vorm divers, dat wel, maar de inhoud eenduidig. Het past een beetje bij de tijdsgeest van ‘opgelegde gelijkheid’: univormering in plaats van diversiteit.
Het laat zich dus makkelijk raden wat er zal volgen. De ironie van ‘iedereen gelijk’ is namelijk dat iedereen dus ook even uniek is. En juist aan dat gevoel van uniciteit appelleert het Liedboek niet. Of sterker nog: appelleert de kerk niet. Meer en meer mensen ervaren de praktijk in de kerk als kil, afstandelijk, opgelegd. Het Liedboek weerspiegelt die – in hun ogen – afstandelijke, elitaire geloofsbeleving. Van onder op ontstaan? Ja, maar dan wel door een elite gevormd.

Liedboek 2112

Dat brengt ons bij ons huidige tijdsgewricht. Hoe nu verder? De kerk heeft zich uit de markt geprezen als hét instituut voor zingeving. Ze is nu slecht één van de vele aanbieders op die markt. Het lijkt er op dat de samenleving zich sinds de Middeleeuwen stelselmatig heeft willen ontdoen van hiërarchische structuren (waar ook de kerk deel van was). Dat heeft geleid tot een sterk individualistische en anti-elitaire maatschappij. Paradoxaal genoeg bestaat het individu bij gratie van het grotere geheel en derhalve is het grote zoeken naar gelijkgestemden in volle gang. Ongetwijfeld zal dit leiden tot nieuwe samenlevingsvormen inclusief Orwelliaanse klasseringen; de tijd zal het leren. Inherent aan dit grote zoeken is het ‘shoppen’ als het om zingeving gaat. Kijken wat bij je past en geheel vrijblijvend combineren. Dit is iets waar ‘de kerk’ uiterst moeilijk mee kan omgaan (om tal van begrijpelijke redenen). Het invoeren van een nieuw liedboek is daarmee eigenlijk al een vrij hachelijke zaak geworden. Want de vraag is: voor wie? En waarom? Twee vragen die uiterst bepalend zijn voor de beoordelingscriteria van zo’n liedboek. Moeten we terug naar meer persoonlijk geloof zoals in 1806? Of zal het liedboek een poging zijn van de PKN tot het bewaren van de eenheid (iets wat ook in 1938 sterk meespeelde) of is er al te zeer sprake van verdeeldheid zodat het (net als in 1866) te laat is? Kiezen we voor een resumé van wat er al is (zoals in 1938) of moet vooral ook gestreefd worden naar creativiteit en vernieuwing (zoalsin 1973)? Moet de verbreding weer verdergaan: internationaler, andere vormen, meer stijlen? Of moet het hek weer op de dam: minder liederen, alleen de ‘evergreens’? Verdieping in plaats van verbreding? Of wordt het dan sektarisch?

Wie wil er eigenlijk een nieuw liedboek: de bovenklasse (de synode), de onderklasse (de kerkganger), of de middenlaag (predikanten, kerkmusici, lokale bestuurders)?

Hoe nu verder

In de geschiedenis van de Nederlandse protestantse kerk hebben we een paar maal te maken gehad met de invoering van een liedboek. We hebben kunnen zien dat dat telkens weer volgens een ander stramien verliep. Ook de definitie van wat traditie is en wat vernieuwing is, was per geval een andere. Wat alle invoeringen gemeen hebben is de eerder omschreven ‘wet van onbestuurbaarheid’. Iedere invoering heeft zijn omissies die gaan werken als verstarring ten opzichte van de continue veranderingen. Daarom heeft iedere invoering te maken gehad met dezelfde vraag: wat moet blijven en wat moet vernieuwd? Vernieuwingen dragen altijd de onzekerheid van hun waarde bij zich: pas achteraf immers kan iets gezegd worden over hun waarde en nut. Ze veroorzaken dus in feite op twee manieren onrust: direct na invoering omdat het een vernieuwing is, en later na evaluatie van hun waarde.

De oplossing is even simpel als radicaal: géén liedboek. Er is veel, er komt steeds meer bij, er is voor elk wat wils. We leven in het informatietijdperk, de tijd van internet. Alles is toegankelijk voor iedereen. Kiezen is de uitdaging, niet delen. Google is de bron en Wikipedia de encyclopedie van deze tijd. Een encyclopedie die mee verandert met het voortschrijden van inzichten. Aanvankelijk met grote scepsis ontvangen door ‘geleerden’ omdat ze grove fouten voorzagen. Hoe weinig het vertrouwen in de mens… Inmiddels blijkt het tegendeel.
Kunnen we niet komen tot een Nederlands online archief voor het kerklied? Voortdurend mee veranderend met het voorschrijden van inzichten?

Geen strijd meer tussen traditie en vernieuwing. Geen strijd meer…
Of is strijd juist nodig voor vernieuwing?

Hayo Boerema is organist-titulair van de Grote of Sint Laurenskerk te Rotterdam.

Lovende ontvangst cd Maurice Duruflé 24 juli 2011

“De staande ovatie aan het eind was volkomen terecht!” was een van de vele spontane reacties op het cd-presentatieconcert van ‘Duruflé’s Complete vocal works’. Kort na deze presentatie was de nieuwste Duruflé-cd al te horen op Radio 4 en ook de geschreven pers liet van zich horen. “De twee Rotterdamse koren onder leiding van Wiecher Mandemaker geven een fraaie uitvoering van Duruflé’s werken. […] Opvallend is de orgelklank. Terwijl de Marcussen-reus kort na de oplevering vooral opviel door zijn wat nuchter zakelijke klank, weet Hayo Boerema er op deze opname heel poëtische klanken aan te ontlokken. Soms waan je je bijna in een Franse kathedraal.” – ND, 15 juli 2011. Klik hier om het complete artikel op te vragen.

Oogblessure 13 juli 2011
Wegens een pijnlijke oogblessure heeft Geert Bierling Hayo Boerema gisteravond vervangen tijdens een orgelconcert in de Grote Kerk te Apeldoorn. Het concert in de Domkirche in Lübeck (Duitsland) op 17 juli a.s. kan om dezelfde reden geen doorgang vinden. Het gaat al wat beter met Hayo zijn oog. Na het weekend hoopt hij voldoende hersteld te zijn om weer te kunnen spelen!
Orgelconcerten Den Ham en Smilde 7 juli 2011

De geplande orgelconcerten in Den Ham en Smilde in augustus 2011 kunnen helaas om verschillende redenen niet doorgaan. Via de agenda op deze site is te lezen op welke plekken Hayo deze zomer nog wel te beluisteren is.

CD ‘Complete vocal works Duruflé’ 30 juni 2011

“Maurice Duruflé: Complete Vocal Works” is de eerste cd van het Laurens Collegium Rotterdam en de Laurenscantorij, uitgebracht onder het label “Laurens” (LRNS1001). Op de cd staan alle koorwerken van Duruflé, opgenomen in mei 2011 in de Laurenskerk met begeleiding op het Marcussenorgel door Hayo Boerema.

De CD is vanaf NU online in de shop van deze website verkrijgbaar!!!

Oude wijn, nieuwe zakken 2 mei 2011

De bedoeling van een website is dat het etaleert waar je je zoal mee bezig houdt. Nu vond ik in mijn computer nog een hele stapel columns en artikelen waarvan ik dacht: ‘ach, je weet nooit of er nog eens iemand in geïnteresseerd is’. Etaleren maar dus.
In 2009 had ik een debat, het Hillagondadebat, met -jawel- Antoine Bodar! De bedoeling was dat we onze visie op het onderwerp ‘kunst en religie’ gaven. Ik als musicus, hij als theoloog. Dit was mijn betoog:

Het onderwerp van vanavond is kunst en religie, of meer specifiek: muziek en religie. Dát die twee – kunst en religie – wat met elkaar te maken hebben wordt breed gedragen, maar wát dan precies… daar valt veel over te zeggen. Mij leek het zinvol eerst de begrippen te definiëren.

Wat is religie? Wat betekent het woord zelf? Ik laat een paar wijze mensen aan het woord: Volgens Cicero betekent het relegere: herlezen, overdoen, nauwgezet in acht nemen. Een andere betekenis zoals Lactantius die geeft is verbinden, van religare. Augustinus ziet erin de betekenis van opnieuw verkiezen: de mens kiest voor God.

Al ben ik geen theoloog, toch wil ik even stil staan bij wat praktische processen rondom religie. In de praktijk heeft religie te maken met een besef: het besef van de mens dat er een macht groter is dan hijzelf zonder welke leven niet mogelijk was geweest. Een besef komt van binnen uit. Kennelijk zit er van binnen de behoefte aan een god. Een behoefte die ons doet beseffen dat er méér is. Dit  besef vormt dan de verbinding tussen de mens en een God.

Volgend uit dit besef is er de behoefte dit te delen met medemensen. Een en ander wordt uitgewerkt tot een geheel van stellingen, wetten, ervaringen of wel: godsdienst. Godsdienst is de verbinding van de mens met de andere mens, met als onderwerp God.

Religie als verbinding tussen mens en God, godsdienst als verbinding tussen mensen óver God. Zo ontstaat er een driehoeksverhouding.

Interessant daarin is de betekenis van waarheid en werkelijkheid. Wanneer een mens zich afvraagt hoe dat nou zit met die grotere macht, krijgt hij al gauw behoefte aan een waarheid. Als het op dat niveau blijft steken, komen we niet verder dan vóór en tégen. En laten we eerlijk zijn: vaak komt het ook niet verder dan dat. Dit is de Bijbel, dat staat er in, zo is onze kerk, zo gaan we het doen.

Op het moment dat er vragen gesteld worden bij die waarheden en er meerdere interpretaties mogelijk worden, zijn er meer mogelijkheden.Waarheid wordt dan werkelijkheid: in werkelijkheid zijn er nu eenmaal meer waarheden; het is maar net waar je staat.

Het meest interessant wordt het als we op een spiritueel niveau komen. Het lijkt er op dat het er dan namelijk helemaal niet meer toe doet wat nu waar is. Ook de werkelijkheid wordt dan slechts een vage afspiegeling van een veel grotere, helderdere werkelijkheid. Er ontstaat een nieuwe waarheid: een die er niet zozeer IS maar een die je ervaart. Ik moest er aan denken toen ik het boekje ‘De  werkelijkheid’ van Bas Heijne las. Hij stelt dat kunst de werkelijkheid weergeeft. Niet als herhaling maar als idee: de werkelijkheid als een veelheid van waarheden en interpretaties. Daarom irriteert kunst soms, omdat we dat niet willen zien. We willen één waarheid. Maar dan is het geen kunst meer, dan is het kitsch.
Dat brengt ons bij de term kunst.

Wat is kunst? Wat het is durf ik niet eens te zeggen, wel wat het doet. Het brengt over, en daarmee is het een communicatiemiddel.

Een interessante eigenschap van het fenomeen communicatie is deze: de functionaliteit neemt af naarmate de spiritualiteit toeneemt. Immers; basiscommunicatie is puur functioneel. Er moet iets duidelijk gemaakt worden en het wat is daarbij belangrijker dan het hoe. Maar hoe expressiever en creatiever de communicatie wordt, des te belangrijker wordt het HOE. En op het meest spirituele niveau gaat het enkel om het hoe, en dat brengt ons bij kunst.

Bij kunst gaat het primair om het hoe en niet om het wat. Als het bij kunst zou gaan om het wat dan wordt het propaganda, werkt het bedwelmend, manipulerend en daarom was iemand als Calvijn zo bang voor muziek. Het hoe impliceert regels. De regels der kunsten.

Vanaf nu loopt het parallel met religie: kunst is een behoefte. We hebben er behoefte aan iets uit te kunnen drukken zonder dat het er iets toe doet wat we uitdrukken. Een innerlijke scheppingsdrang. Schepping niet uit functionaliteit , maar uit de behoefte aan schepping zelf.

Zodra we dit beseffen volgt er een uitwerking hiervan in de vorm van regels der kunsten. Daarmee kunnen we immers onze kunst delen met anderen. Wederom ontstaat er een driehoek.

Ook nu komen waarheid en werkelijkheid weer om de hoek kijken. Gaat het puur om de regels dan gaat het om waarheden. In dat geval is het kitsch. Gaat het om interpretatie van regels dan gaat het om werkelijkheid. In dat geval neigt het naar kunst.

En uiteindelijk is het écht kunst als het ons in vervoering brengt. De ervaring van schoonheid uit een andere wereld. De regels doen er niet meer toe, de ervaring is waar.

Vanwege deze parallellie is de verbinding tussen kunst en religie erg duidelijk. Maar is ie ook terecht?

Messiaen vond van wel. Hij geloofde dat met zijn muziek het mogelijk was om door te breken naar gene zijde zoals hij dat zegt. Daar is niets vaags of mysterieus aan, integendeel, vind hij. Hij beschouwt zich zelf als een Thomist. Net zoals Thomas van Aquino een sterk rationele benadering heeft van het geloof door alle aspecten te ontrafelen, te definiëren en te beredeneren, zo werkt Messiaen met meerdere vaste systemen. Aanleiding tot componeren is bij hem altijd een geloofskwestie, een leerregel, een bijbeltekst. Na dit uitvoerig bestudeerd en overwogen te hebben begint hij te componeren aan de hand van zijn eigen ontwikkelde systemen voor melodie, harmonie, ritme en kleur. Wanneer de muziek helemaal juist, schoon en puur is kan het een overweldiging (éblouissement) te weeg brengen. We kunnen dan doorbreken naar gene zijde, l’au déla.

De vraag is of het zo werkt. Stravinsky stond een geheel andere opvatting voor. Muziek drukt alleen zichzelf uit. L’art pour l’art. Kan er bij Stravinsky’s muziek geen sprake zijn van éblouissement? Kan bij het beluisteren van een opera van Wagner geen doorbraak naar gene zijde plaats vinden?

En Bach?
Als ik zijn cantateteksten lees, word ik niet geraakt. De teksten gaan over geloofszaken, over God. Maar ik deel ze niet, ze staan ver van me af. Erbarme dich Gott, um mein Zähren Willen. Kommt ihr Tochter, helft mir klagen… Als ik dan de muziek hoor ben ik het helemaal eens. Is dat propaganda? Is het vervoering? Doet het er dan niet meer toe? Is het de ervaring van waarheid?

Is kunst dan een manifestatie, en verschijningsvorm van religie? Kun je door godsdienst religieus worden? Of kun je door je behoefte aan religie godsdienstig worden? Of beter nog: móet je door je behoefte aan religie godsdienstig worden? Kun je door muziek religieus worden? Is muziek een noodzaak voor het beoefenen van godsdienst? Hoe godsdienstiger mensen zich gedragen, des te slechter wordt hun kunstzinnige smaak vaak. Of zijn die mensen dan teveel met waarheden bezig, zodat de werkelijkheid uit het zicht raakt?

Uiterst lastige vragen.

Religie is het gevolg van de behoefte aan een Schepper. Kunst is het gevolg van de behoefte aan schepping. Schepping niet uit functionaliteit , maar uit de behoefte aan schepping zelf.

Het werkt als een cirkel. Kunst drukt dus zich zelf uit….?

De pijplijn 1 april 2011

Twee CD producties staan op de rol! De eerste betreft het oeuvre voor orgel van Jehan Alain die dit jaar 100 jaar geleden is geboren. Zijn bescheiden maar uiterst fraaie en kleurrijke oeuvre laat zich op het orgel van de Laurenskerk zeer goed vertolken. Het is de bedoeling dat de dubbel CD in september van dit jaar gepresenteerd zal worden.
De Laurenscantorij mag gerust gerekend worden tot een van de beste semi-professionele koren van dit land, mede dankzij hun voortreffelijke dirigent Wiecher Mandemaker. Er zijn van dit koor echter erg weinig opnamen. De Stichting Laurenscantorij heeft besloten daar wat aan te doen door een CD met werken van Maurice Duruflé uit te brengen. Naast de a capella werken onderbreken uiteraard ook niet de Messe Cum Jubilo en het Requiem. Deze beide stukken hebben naast een orkestversie ook een orgelsolo versie geschreven door de auteur zelf. De geplande presentatie is op vrijdag 17 juni 2011

Vernieuwde website 31 maart 2011

Van harte welkom op mijn vernieuwde website! Vernieuwd inderdaad, want dat was ook hard nodig. Althans, dat waren de reacties die ik telkens kreeg van de bezoekers. En hiervoor geldt hetzelfde als voor het beantwoorden van mijn e-mail: het duurt even, maar dan komt er ook wat! Ik heb er een paar professionele krachten op los gelaten. Oordeelt u zelf!

Ik zal proberen mijn concertagenda zo actueel mogelijk te houden (ook een van de vele commentaren…). Gelukkig heb ik altijd nog mijn kersverse impresario: Lieven Cooiman (Muziekimpresario Fermate). Hij zal, zo goed en zo kwaad als het gaat, mijn leven ordenen waar nodig. Overigens kunt u zich altijd tot hem wenden: zie de contactpagina (ook een van zijn ideetjes). 
Het programma voor dit seizoen is al aardig compleet. Hiervoor verwijs ik u graag naar de agenda.